کد خبر: ۳۴۵۰۳
تاریخ انتشار:۲۵ شهريور ۱۳۹۷ - ۱۴:۰۴
يادداشت وارده؛ مهدي قايدزاده فعال اقتصادي و اجتماعي
ايجاد منطقه آزاد تجاري بوشهر و عدم شناخت كافي مردم از معايب آن
بیداران - مهدی قایدراده: فلسفه تشكيل مناطق آزاد از ابتدا ايجاد شرايط سهل در توليد و بوجود آوردن زمينه صادرات و اشتغال بوده است كه صرفاً به محلي براي واردات در كشور ما تبديل شده و سهم توليد در مناطق آزاد كمتر از ٥ درصد كل توليد در كشور بوده است.
بیداران - مهدی قایدراده: فلسفه تشكيل مناطق آزاد از ابتدا ايجاد شرايط سهل در توليد و بوجود آوردن زمينه صادرات و اشتغال بوده است كه با يك بررسي ساده از شرايط مناطق آزاد پي ميبريم كه صرفاً به محلي براي واردات در كشور ما تبديل شده و سهم توليد در مناطق آزاد كمتر از ٥ درصد كل توليد در كشور بوده است.

بر اساس آمار ارائه شده توسط سازمان منطقه آزاد تجاري صنعتي كشور در سالهاي ٩٤ و ٩٥ كمتر از ٣٥٠ ميليون دلار صادرات كالا و خدمات از هفت منطقه آزاد كشور صورت گرفته است اين در حاليست كه مجموع صادرات كشور طبق آمار گمرك جمهوري اسلامي ايران در پايان سال ٩٤ و همچنين ٩٥ بيش از ٤٢ ميليارد دلار بوده است و به گواه نظر كارشناسان تراز منفي صادرات در مناطق آزاد دقيقاً نتيجه اي عكس سياست هاي ايجاد اين مناطق داشته و به محلي براي واردات تبديل شده اند.

مناطق آزاد بايد محلي براي جذب سرمايه گذاران خارجي و تجارت آزاد باشد كه وضعيت چند دهه كشور نشان داده رغبتي براي سرمايه گذاري خارجي وجود ندارد و سياستهاي كلي كشور پس از مدتي حتي سرمايه گذار جذب شده را بي ميل به ادامه مسير نموده و زمينه خروج او و سرمايه اش را فراهم آورده است.

در توجيه تصويب مناطق آزاد همين بس كه برخي از نمايندگان مجلس به خواسته عموم رجوع كرده اند و نه نظرات كارشناسي و عنوان ميكنند مردم اين درخواست ديرينه را به جد مطالبه ميكنند و توجيه آن براي منافع نمايندگي شان مي گويند در محافل اينگونه القاء مي شود كه دولت لايحه را به مجلس داده اما مجلس با آن مخالفت كرده و اين تفكر صرفاً براي فرار از دست افكار عمومي و موكلان بوده است.

در بحث ايجاد مناطق آزاد قرار بر ايجاد اشتغال ٥٠٠٠٠٠ نفري بعد از گذشت ١٠ سال بوده كه به گواه آمار رسمي ٥٠٠٠٠ شغل ايجاد نشده و روند خروج سرمايه هاي اوليه نيز در مناطق آزاد ايجاد شده شتاب گرفته است.

از ديگر معايب مناطق آزاد عدم توليد ثروت براي بوميان، افزايش قيمت زمين، عدم تامين زيرساختها و بالابردن هزينه هاي زندگي مردم منطقه بوده است و در شرايط امروز مناطق آزاد بدون هيچ اغراقي مي توانيد وضعيت اسفبار بوميان در مناطق آزاد را مشاهده نماييد كه باعث كوچ و حاشيه نشيني آنان در درازمدت شده و امرارمعاش براي آنان بشدت سخت گرديده است.

در حال حاضر بيش از ٦٠ منطقه آزاد و ويژه اقتصادي در كشور وجود دارد كه كمتر از يك سوم آنها فعالند و از دلايل عدم فعاليت آنها نبود زيرساختهاي لازم در اين مناطق است و نمونه اوليه يكي از همين مناطق، منطقه ويژه اقتصادي بوشهر است كه سالهاي اوليه بدليل عدم توسعه زيرساختها موفق به جذب سرمايه گذار نبود و نهايتاً در بسياري از موارد با سرمايه گذاري بخش خصوصي ابتدايي ترين شرايط همچون زيرسازي زمين ها صورت مي گرفت.

در خصوص مناطق آزاد و ايجاد زيرساختها ميتوان براي مثال به بندر آزاد *جبل علي* در ٣٥ كيلومتري جنوب غربي دوبي اشاره كرد كه در ابتدا زيرساختهاي آن با سرمايه گذاري ٣ ميليارد دلاري ايجاد و بعد با برقراري بسته هاي تشويقي سرمايه گذاران را جذب و در بدو شروع با بيش از ١٠٠ شركت كار خود را آغاز نمود و هم اكنون طبق آمار رسمي در منطقه آزاد جبل علي نزديك به ٧٥٠٠ شركت فعال مشغول به كار هستند.

اين موضوع در كشورهاي توسعه يافته و در حال توسعه به قدري مهم بوده است كه دولت ها خود براي ايجاد زيرساختها هزينه كرده اند و اين در حاليست كه در ايران اعتبار لازم براي ايجاد زيرساختهاي مناطق آزاد و ويژه اقتصادي از محل درآمد اين مناطق پيش بيني شده و ٧٥ درصد اين درآمدها قابل هزينه كرد در ايجاد زيرساختهاست. 

يكي ديگر از معايب كلي مناطق آزاد نداشتن استقلال مالي و اداريست و اين به يك ابرچالش در مناطق آزاد تبديل شده است در حالي كه فلسفه ي ايجاد مناطق كاهش ديوان سالاري و بروكراسي به منظور تسريع روند سرمايه گذاري و توليد است و دستگاه‌هاي اجرايي كشور قائل به استقلال عمل اين مناطق نيستند و هم اكنون به هر يك از مناطق آزاد مراجعه كنيد اين مناطق بايد از دستگاه ها مجوز بگيرند.

و در پايان بايد گفت شرايط سياسي كشور هرگونه برنامه ريزي براي سرمايه گذاري بلند مدت را به چالش كشيده و با ظهور تحريم هاي بين المللي به يكباره مناطق آزاد خالي از سرمايه گذار مي شوند و تنها كساني را در اين مناطق پابرجا مي بينيد كه براي معافيت هاي مالياتي اقدام به تاسيس شركت نموده اند و گستره فعاليت آنها سرزمين اصلي مي باشد.